In Frankrijk omvat het verpleegkundig beroep de grootste categorie van gezondheidsprofessionals qua aantal. Hun werkterrein bestrijkt technische zorg, preventie, begeleiding van chronische patiënten en, sinds kort, een uitgebreide klinische autonomie door de wet. Begrijpen wat de verpleegkundige rol concreet inhoudt, helpt te meten in hoeverre de dagelijkse werking van het gezondheidszorgsysteem op deze professionals steunt.
Wet van 27 juni 2025: wat de verpleegkundige hervorming verandert
De wet nr. 2025-581 van 27 juni 2025 markeert een juridische ommekeer voor het beroep. Ze erkent formeel de capaciteit van verpleegkundigen om de gezondheidstoestand van een patiënt binnen hun competentiegebied te beoordelen, een zorgplan op te stellen en de persoon door te verwijzen naar de juiste professional.
Voor deze tekst bestond deze autonomie in de praktijk, maar zonder duidelijke wettelijke basis. De wet formaliseert dus een al gangbare praktijk, terwijl ze de weg opent naar nieuwe bevoegdheden.
Sinds 30 juni 2026 stellen de uitvoeringsbesluiten verpleegkundigen in staat om autonome consultaties in verschillende specifieke domeinen uit te voeren. De beroepsverenigingen en de ordeningsinstanties documenteren deze evoluties op hun respectieve platforms, zoals https://convergenceinfirmiere.fr/, dat het nieuws van het beroep volgt in het kader van de hervormingen.
Verpleegkundige voorschriften in 2026: domeinen en concrete grenzen
De besluiten van 26 juni 2026 definiëren de handelingen die verpleegkundigen nu kunnen voorschrijven of vernieuwen zonder tussenkomst van een arts. Dit bereik blijft gericht, maar raakt veelvoorkomende zorgsituaties.
- De behandeling van wonden, inclusief het voorschrijven van verbanden en geschikte hulpmiddelen, valt nu onder de directe verpleegkundige competentie.
- Vaccinatie en seksuele gezondheid maken deel uit van de consultaties waarbij de verpleegkundige bepaalde gezondheidsproducten voorschrijft en de patiënt doorverwijst.
- Rookstop en de aanvraag van bepaalde biologische onderzoeken completeren dit nieuwe voorschrijvingsbereik.
Deze lijst kan bescheiden lijken. Ze vertegenwoordigt echter een aanzienlijk volume aan consultaties die tot nu toe een bezoek aan de huisarts vereisten, soms alleen om een herhaalrecept te verkrijgen.
Elke autonome consultatie voorkomt een medische afspraak in een context waarin miljoenen Fransen geen huisarts hebben. De winst is niet symbolisch: ze is organisatorisch.
Directe toegang tot verpleegkundige zorg: een experiment dat nog geblokkeerd is
De wet voorziet in een experiment van drie jaar in vijf departementen om patiënten in staat te stellen een verpleegkundige met directe toegang te raadplegen, ook voor handelingen die niet onder de specifieke rol van de verpleegkundige vallen. Directe toegang betekent dat er geen voorafgaand medisch voorschrift vereist is.
De oorspronkelijke planning kondigde de publicatie van het decreet aan dat de betrokken departementen en de evaluatiemethoden voor maart 2026 zou vaststellen. Echter, in september 2026 was dit decreet nog steeds niet gepubliceerd, zoals verschillende schriftelijke vragen aan de Senaat op 17 en 24 september 2026 opmerken.
Deze vertraging illustreert een terugkerend patroon: de wet breidt de bevoegdheden uit, maar de uitvoeringsdecreten laten op zich wachten. Verpleegkundigen bevinden zich dan in een grijze zone, juridisch bevoegd om nieuwe taken uit te voeren, maar zonder operationeel kader om dit te doen.
Verpleegkundige opleiding en competentieprofiel: de herziening van 2026
De uitbreiding van de taken vereist een aangepaste opleiding. Het opleidingsprofiel in verpleegkundige zorg ondergaat een herziening om digitale gezondheidszorg, autonome consultaties en geavanceerd klinisch redeneren te integreren.
Het Franse model is gebaseerd op een competentiegericht profiel in plaats van alleen op de verwerving van theoretische kennis. Elke competentie wordt geëvalueerd in een klinische situatie, tijdens ziekenhuisstages en in de eerstelijnszorg.
De hervorming van het diploma voorziet in een versterking van de lessen met betrekking tot voorschriften, klinische evaluatie en coördinatie van zorgtrajecten.
Salarisherkenning en arbeidsomstandigheden: de aanhoudende kloof
De studie uitgevoerd door de Nationale Orde van Verpleegkundigen met het bureau ELABE toont aan dat de grote meerderheid van de Fransen voorstander is van een uitbreiding van de verpleegkundige bevoegdheden om de toegang tot zorg te verbeteren. Deze publieke steun vertaalt zich echter niet automatisch in salarisverhoging of verbetering van de arbeidsomstandigheden.
De werkdruk, het personeelstekort in bepaalde diensten en het gevoel van een gebrek aan erkenning blijven de belangrijkste irritaties die door de professionals worden gemeld.
Het paradox is tastbaar: de wetgevende teksten breiden het werkgebied uit, maar de financierings- en organisatie-instrumenten volgen niet in hetzelfde tempo. Klinische autonomie vordert sneller dan institutionele erkenning. Zolang deze kloof aanhoudt, loopt de hervorming het risico gedeeltelijk theoretisch te blijven voor een deel van de werkende verpleegkundigen.
